COVID-19 aşıları, bağışıklık sistemini SARS-CoV-2 koronavirüsün etkisizleştirilmiş bir formuna veya bir kısmına sokarak çalışır. Bu, COVID-19'a neden olmaz, ancak vücudu virüsle gelecekteki enfeksiyona karşı savaşması için donatır.

sinovac biontech

Tüm aşılar, bağışıklık sistemini gelecekteki enfeksiyona yanıt verecek şekilde eğiterek çalışır. Aşılar, onları alan insanların çoğu için son derece güvenlidir ve hastalığa neden olmazlar.

Dünyanın çeşitli yerlerinde kullanım izni olan COVID-19'a karşı 12 aşı vardır .

Aşı geliştiricileri, 2019'un sonlarında SARS-CoV-2 virüsünün ortaya çıkmasının ardından COVID-19'a karşı aşılar geliştirmek için benzeri görülmemiş koşullar altında çalıştılar. İlk COVID-19 aşılarının kullanım izni alması bir yıldan az sürdü.

Bu, diğer tüm aşılardan önemli ölçüde daha hızlı olsa da, geliştiriciler bu hızda çalışmak için mevcut aşı teknolojisinden ve Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) gibi sağlık otoriteleri ile birlikte çalışan uyumlu bir küresel çabadan yararlandı.

Covid Aşı Çeşitleri:

  • mRNA aşıları
  • viral vektör aşıları
  • alt birim aşılar
  • inaktif aşılar

 Farklı aşı türleri

Tüm dünyada kullanılan COVID-19 aşılarının tümü aynı hedefe - yani COVID-19'dan korunmaya - ulaşmayı amaçlasa da farklı aşı teknolojilerini kullanırlar.

Bazı aşılar, tüm SARS-CoV-2 virüsüne dayanır, diğerleri bunun sadece bir kısmını kullanır ve bazıları doğrudan virüsten türetilen herhangi bir materyali kullanmaz.

Aşağıdaki bölümler, en az bir ülkede kullanım izni olan farklı COVID-19 aşı türlerine genel bir bakış sağlar.

mRNA aşıları (Biontech)

BioNTech-Pfizer ve Moderna'nın geliştirdiği COVID-19 mRNA aşıları, klinik deneyler dışında insanlarda kullanım için izin verilen ilk mRNA aşılarıdır. Ancak teknoloji yeni değil.

Bilim adamları, birkaç yıldır bulaşıcı hastalıklar ve kanser için mRNA aşısı adayları üzerinde çalışıyorlar.

mRNA aşıları SARS-CoV-2 virüsünün herhangi bir bölümünü içermez. Bunun yerine, kendi hücrelerimizin SARS-CoV-2 başak proteinini yapması için gerekli bilgileri içeren kimyasal olarak sentezlenmiş bir haberci (m) RNA parçası taşırlar.

Hücrelerimiz bu proteini yapar ve T hücresi ve B hücresi tepkileri şeklinde antikorlar oluşturarak ve daha uzun süreli bağışıklık geliştirir ve sistemimize sunar.

Bir mRNA aşısından COVID-19 geliştirmek mümkün değildir çünkü tüm koronavirüsü yapmak için gerekli talimatları taşımaz.

Viral vektör aşıları

MRNA aşıları gibi, viral vektör aşıları da SARS-CoV-2 virüsünün tamamını içermez. Hücrelerimizin başak protein yapmasına izin veren geni iletmek için zararsız bir virüs kullanırlar.

Oxford-AstraZeneca, Sputnik V ve Johnson & Johnson COVID-19 aşılarının tümü, dağıtım sistemi veya vektör olarak farklı adenovirüsler kullanan viral vektör aşılardır. Adenovirüsler soğuk algınlığına neden olabilir ve farklı türleri enfekte edebilen birçok farklı adenovirüs türü vardır.

Oxford-AstraZeneca aşısı, ChAdOx1 adlı bir şempanze adenovirüs vektörü kullanır. Rus Sputnik V aşısı, Ad26 ve Ad5 adı verilen iki farklı insan adenovirüs vektörü kullanır. Johnson & Johnson, aşılarında Ad26 virüsünü de kullanıyor.

Her üç aşı da başak proteini için gen içerir ve bunu enjeksiyondan sonra hücrelere iletir. Hücreler daha sonra dikenli proteini yapar ve onu bağışıklık sistemimize sunar.

MRNA aşılarında olduğu gibi, viral vektör aşıları, hücrelerimizin SARS-CoV-2 virüsünün tamamını yapması için gerekli bilgileri taşımaz. Bu nedenle COVID-19'a neden olamazlar.

Alt birim aşılar

MRNA ve viral vektör aşıları gibi, alt birim aşılar da SARS-CoV-2 virüsünün yalnızca bir bölümünü kullanır. Bununla birlikte, hücrelerimize viral bir protein yapmak için gerekli olan genetik kodu sağlamak yerine, alt birim aşılar proteini doğrudan iletir.

Novavax COVID-19 aşı adayı, bir alt birim aşıdır. Bilim adamları, bu deneysel aşı için bir laboratuvarda büyük miktarlarda SARS-CoV-2 başak proteini ürettiler. Novavax, proteinleri saflaştırmadan önce büyütmek için böcek hücrelerini kullanır. Saflaştırılmış proteinler daha sonra nanopartiküller oluşturur.

Protein nanopartikülleri kendi başlarına yeterince güçlü bir bağışıklık reaksiyonu üretmeyebilir, bu nedenle Novavax bir adjuvan ekler. Bu, bağışıklık sistemini harekete geçiren bir kimyasaldır.

Alt birim aşıları, SARS-CoV-2 virüsünün tamamını yapmak için yeterli viral materyal taşımaz. Bu nedenle COVID-19'a neden olamazlar.

İnaktif aşılar (SİNOVAC)

MRNA, viral vektör ve alt birim aşıların aksine, inaktive aşılar, SARS-CoV-2 virüsünün tamamını içerir. Bununla birlikte, virüs, onu etkisiz hale getirmek için kimyasal olarak değiştirilir, bu da hastalığa neden olamayacağı anlamına gelir.

Sinovac, Sinopharm ve Bharat Biotech, aşılarında SARS-CoV-2 virüsünü etkisiz hale getirmek için beta-propiolakton adı verilen bir kimyasal kullanır. Kimyasal, virüsün genetik materyalini değiştirir.

Etkisiz hale getirilmiş COVID-19 aşıları, virüs kendi kopyalarını yapamayacağı için COVID-19'a neden olamaz.

Bu tip aşı, diğerleri kadar güçlü bir bağışıklık reaksiyonu üretmez ve ortaya çıkan bağışıklık, uzun süreli olmayabilir. Sinovac, Sinopharm ve Bharat Biotech, daha güçlü bir bağışıklık tepkisi oluşturmak için COVID-19 aşılarında adjuvanlar kullanıyor.

Uzun vadede bağışıklık sağlamak için, inaktive edilmiş bir COVID-19 aşısı aldıktan sonra takviye aşıları yapılması gerekebilir.